Paweł Apostoł postawił swe stopy na wyspie Krecie jako więzień w drodze do Rzymu. Wpierw jego statek minął przylądek Salmone, dziś nazywany Cape Sidero (Dz 27,7), by następnie w Καλοὶ λιμένες („Dobre Porty”) zatrzymać się na dłużej (Dz 27,8). Paweł radził, aby w tej bezpiecznej zatoce przezimować. Załoga jednak zignorowała jego sugestię. Postanowiono odpłynąć do bardziej bezpiecznego portu — Feniks (Dz 27,12). Nie mamy pewności, gdzie powinniśmy zlokalizować to miejsce; jedni identyfikują go ze współczesnym miastem Loutro, inni z Przylądkiem Mouros. Okręt z Pawłem na pokładzie nigdy tam jednak nie dotarł. Historia zakończyła się trwającym dwa tygodnie sztormem i rozbiciem statku u wybrzeży innej wyspy — Malty.
List do Tytusa sugeruje, że Paweł ponownie był na Krecie po uwolnieniu z pierwszego rzymskiego więzienia, skoro zostawił tam Tytusa, „aby uporządkował to, co pozostało do zrobienia, i ustanowił prezbiterów w każdym mieście” (Tt 1,5). Ale list nie podaje, gdzie dokładnie Paweł przebywał na wyspie podczas tej późniejszej wizyty. Tradycja mówi o wielu miejscach, ale brak potwierdzonych danych.
Nie jest jasne czy Paweł osobiście zapoczątkował Kościół na Krecie, czy też uczynili to jego współpracownicy, działający z jego polecenia. Możliwe, że pierwsze wspólnoty powstały wśród tamtejszych Żydów, którzy byli obecni w Jerozolimie w czasie pamiętnej Pięćdziesiątnicy, Zesłania Ducha Świętego i przyjęli chrzest za sprawą kazania wygłoszonego przez samego Piotra (Dz 2,11). Tradycja sugeruje, że Paweł pozostawił na Krecie swego bliskiego współpracownika o imieniu Tytus. Stał się on pierwszym biskupem i patronem wyspy. Jego praca musiała być intensywna, skoro Paweł zalecił mu ustanowienie prezbiterów „w każdym mieście” na wyspie (Tt 1,5).
Wyspę zamieszkiwali tubylcy i Żydzi, którzy nie znali Jezusa Chrystusa. Co ciekawe, Kreteńczycy byli znani ze swojej nieuczciwości — do tego stopnia, że powstało nowe słowo „kretinizować”, oznaczające „kłamać”. Paweł w Liście do Tytusa zacytował nawet kreteńskiego poetę, opisującego jego rodaków jako „zawsze kłamców, złe bestie, leniwych żarłoków” (1,12). Paweł, pisząc list, chce umocnić Tytusa w rozwijaniu jego charyzmatu jako głównego pasterza wspólnoty Kościoła na Krecie. Paweł ostrzegał jednocześnie jego i innych przywódców Kościoła przed judaizującymi, którzy chcieli dodawać uczynki Tory do darmowej łaski zbawienia.
Paweł napisał jeszcze dwa inne listy pasterskie, które adresował do swego bliskiego współpracownika o imieniu Tymoteusz. Tytus działał na Krecie, Tymoteusz zaś przewodził Kościołowi w Efezie. Te trzy listy Pawłowe, 1 Tm, 2 Tm oraz Tt, nazywamy pasterskimi, gdyż dotyczą organizacji życia wspólnot wczesnochrześcijańskich, duszpasterskiej troski Pawła o znajdujące się tam Kościoły.
Termin i miejsce. Kurs Listy Pasterskie na Krecie odbędzie się dniach 16-23 września 2026 r. Przez cały pobyt na wyspie Krecie będziemy zamieszkiwać w jednym hotelu nad morzem, łącząc naukę i modlitwę z wypoczynkiem.
Wykładowca. Naszym przewodnikiem po lekturze Pawłowych listów pasterskich będzie ks. Marcin Kowalski, wykładowca Instytutu Nauk Biblijnych KUL.
Zapisy, program i koszty. Zapisu można dokonać wypełniając formularz on-line, który znajduje się tutaj. Szczegółowy program i koszty zostaną przesłane osobom, które wypełniły formularz zapisu.
Mapa wszystkich miejsc jakie nawiedzimy w czasie naszego pobytu na Krecie znajduje się tutaj.
Organizatorami kursu są: